Sør-Amerika slår pusten ut av meg støtt og stadig. Raudfarga solnedgangar over kvite stillehavsstrender sender sommerfuglane i vill salsadans i magen.

Dei stupbratte grøne dalane med lappeteppemønster får meg til å rope “ÅH” høgt inne i bussen, som den nerdete turisten eg er. Hjartet hoppar over eit slag eller to i møtet med snødekte vulkanar og turkise innsjøar. Men etter nokre dagar er den første forelskinga over. Solnedgangane har blitt kvardag, og når enda ein strålande grøn dal glir forbi bussvindauget har den havna i “normal”-rommet i bevisstheita.

Det same gjeld baksida av medaljen. For etter tre månader på reise i Latin-Amerika kjennest det vanleg å sjå kyr som grasar i hagar med 50/50 søppel og gras. Eg passerer tre der plastposar, ikkje blar, flagrar i vinden, utan å rope ut av sjokk. Grøftene som har blitt utilsikta landfyllingar fordi folk ikkje har andre plassar å putte bosset, blir registrert og putta inn i resten av bossrommet bakerst i hjernen.

Ein gong i framtida kan vi kanskje gå på stranda utan å komme heim med q-tips, taustumpar og plastbitar. Eg kryssar fingrane!

Det sjokkerer meg ikkje lenger å kjenne den stramme lukta av brent plast, eller å sjå det gråe skoddelaget i lufta, som dusar ned dei elles så frodige fargane. Eg lea ikkje på eit augnelokk då karen i dei tradisjonelle kleda og med pochahontas-flette bak meg på bussen i Colombia opna vindauget og slengte brusflaska ut med eit elegant ”svung”.

Då vart eg sjokkert. Ikkje over han karen bak meg, men av at eg sjølv reagerte som om dette var ein heilt vanleg ting å gjere. Den normalen er skummel.

Av og til må eg ta meg sjølv i nakken å seie; “Hei, du! Sjølv om du er blitt vant til å sjå hagar fulle av boss, betyr det ikkje at det er slik det skal vere!”

Eller:  “Du der! Hugs å nyt denne stunda. Du kjem aldri til å sitte akkurat her og sjå på akkurat denne solnedgangen igjen.”

Vi mennesker er glade i det normale. Vi likar vanen. Difor er det ikkje så lett å få alle til å slutte å kjøpe kaffi i eingongskrus, eller å ta smoothien sin utan plastsugerør. Det tar litt tid å lære seg å alltid ta med tøynettet når vi handlar på butikken, og for han karen bak meg på bussen i Colombia tek det nok tid å lære at tomflasker skal i plastbosset, ikkje ut vindauget. For dei som lagar ting og dingsar som vi kjøper for pengane våre tek det tid å tenke ”plast er ut, vi finn på noko betre å lage dingsar av, folkens!” 

Men det gode med vanar er at dei kan bli snudd. Ein dag, dersom vi alle klarer å redusere mengden plast som er i omløp frå topp til botn, så kan vi få ein normal som både vi og naturen kan leve med.

Dersom både politikarane og dei store businissane på toppen og eg og du på botn tek mange babysteg, då kan vi kanskje gå på stranda kun for å plukke fine skattar som skjel og kule steinar. Utan ein plastbit i sikte. Det blir ein fin normal, det.

Soloppgongar som denne frå vulkanen Barù i Panama er av den salsadansande sommarfuglar i magen-typen.